Trọng Bảo Yến -
07:01 21/09/2026
Qua thực tiễn triển khai các dự án thu hồi đất tại địa phương cho thấy, mặc dù một số dự án đã có quyết định thu hồi đất gần 01 năm nhưng công tác giải phóng mặt bằng vẫn chưa hoàn thành do còn nhiều vướng mắc trong tổ chức thực hiện pháp luật đất đai. Từ thực tiễn nêu trên, tôi đề nghị cơ quan có thẩm quyền quan tâm xem xét, chỉ đạo một số nội dung sau: (1) Đối với đất có nguồn gốc nông, lâm trường Nghiên cứu, ban hành hoặc hướng dẫn thống nhất trên phạm vi toàn quốc về việc rà soát, xác định nguồn gốc đất có nguồn gốc nông, lâm trường; làm rõ trách nhiệm của UBND cấp xã, cấp huyện, cơ quan chuyên môn và đơn vị có liên quan trong việc xác minh, xác nhận hồ sơ, đối chiếu hiện trạng sử dụng đất với hồ sơ giao đất, giao khoán, quản lý của các công ty nông, lâm nghiệp qua các thời kỳ. Hướng dẫn cụ thể việc áp dụng Điều 137, Điều 140, Điều 181 Luật Đất đai năm 2024; Điều 26 Nghị định số 101/2024/NĐ-CP; Nghị định số 151/2025/NĐ-CP đối với các trường hợp có yếu tố: đất giao khoán, đất xây dựng cơ bản, công trình cấp 4, nhà ở hoặc nhà ở kết hợp sản xuất, diện tích khai hoang thực tế, diện tích nhận chuyển, chia tách được đơn vị nông, lâm trường xác nhận trong quá trình quản lý, sử dụng đất. Đồng thời, cần có cơ chế xử lý thống nhất đối với các trường hợp tồn tại lịch sử về quy hoạch chồng lấn, diện tích hộ dân sử dụng ổn định nhưng vẫn nằm trong hồ sơ quản lý của công ty nông, lâm nghiệp; tránh tình trạng mỗi địa phương hiểu, áp dụng khác nhau hoặc kéo dài việc xác định quyền lợi của người dân do lý do “chưa thu hồi”, “chưa rà soát”, “đất nhận khoán”, “đất lâm nghiệp”, “đất cây ăn quả”. (2) Đối với việc xử lý quy hoạch chồng lấn, chưa phù hợp hiện trạng Đề nghị chỉ đạo rà soát, hoàn thiện cơ chế xử lý đối với các trường hợp quy hoạch chồng lấn, mâu thuẫn, chưa đồng bộ hoặc không còn phù hợp với hiện trạng sử dụng đất; đặc biệt đối với khu vực có nguồn gốc đất nông, lâm trường, đất quy hoạch rừng nhưng thực tế người dân đã quản lý, sử dụng ổn định qua nhiều thời kỳ. Hướng dẫn thống nhất việc rà soát, điều chỉnh, đồng bộ hóa giữa quy hoạch lâm nghiệp, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch xây dựng và hồ sơ quản lý đất đai; đồng thời có cơ chế xử lý đối với diện tích thực tế không còn do tổ chức nông, lâm nghiệp quản lý nhưng vẫn còn thể hiện trong quy hoạch, hồ sơ quản lý hoặc cơ sở dữ liệu qua nhiều thời kỳ. Việc xử lý cần bảo đảm phù hợp hiện trạng, thống nhất áp dụng pháp luật, tháo gỡ khó khăn cho địa phương, hạn chế khiếu nại và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. (3) Đối với việc xác định điều kiện bồi thường về đất khi thực hiện thu hồi đất Nghiên cứu hướng dẫn thống nhất việc xác định nguồn gốc đất, điều kiện được bồi thường về đất, hỗ trợ, tái định cư đối với các dự án có nhiều loại nguồn gốc đất; đặc biệt tại các địa phương có lịch sử quản lý đất nông, lâm trường phức tạp, có biến động lớn về ranh giới, diện tích và hiện trạng sử dụng đất qua nhiều thời kỳ. Việc hướng dẫn cần bảo đảm nguyên tắc đánh giá đầy đủ hồ sơ pháp lý, hồ sơ quản lý qua các thời kỳ, hiện trạng sử dụng đất thực tế, nguồn gốc hình thành, quá trình sử dụng ổn định của người dân; hạn chế tình trạng áp dụng cứng nhắc theo tên gọi loại đất hoặc hồ sơ quản lý đơn lẻ, làm phát sinh khiếu nại, ảnh hưởng tiến độ các dự án phát triển kinh tế - xã hội. (4) Đối với cách xác định “sản lượng vườn cây còn chưa thu hoạch” theo khoản 2 Điều 103 Luật Đất đai năm 2024 Bộ, ngành chuyên môn hướng dẫn rõ, thống nhất nội hàm và phương pháp xác định các cụm từ: “sản lượng vườn cây còn chưa thu hoạch”, “đơn giá bồi thường”, “số năm còn lại trong chu kỳ thu hoạch” theo khoản 2 Điều 103 Luật Đất đai năm 2024. Đồng thời làm rõ cơ sở pháp lý, cơ sở chuyên môn và phương pháp xác định giá trị bồi thường đối với cây lâu năm còn đang trong thời kỳ thu hoạch; đặc biệt đối với trường hợp đơn giá cây trồng được xác định theo phương pháp thu nhập theo pháp luật về giá. Hướng dẫn cụ thể việc có hay không áp dụng phương pháp thu nhập, tỷ suất chiết khấu, nguyên tắc xác định giá trị hiện tại, cũng như phương pháp tính đối với phần giá trị kinh tế của các năm kinh doanh còn lại trong chu kỳ thu hoạch nhằm bảo đảm áp dụng thống nhất pháp luật, phản ánh phù hợp giá trị thực tế của tài sản tại thời điểm thu hồi đất và hạn chế phát sinh tranh chấp, khiếu nại. (5) Đối với việc áp dụng quy định về chuyển mục đích sử dụng đất của hộ gia đình, cá nhân Hướng dẫn thống nhất việc áp dụng khoản 6 Điều 116 Luật Đất đai năm 2024, Nghị định số 226/2025/NĐ-CP và các quy định có liên quan đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất không thuộc dự án đầu tư, không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư theo pháp luật về đầu tư. Đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, quy hoạch chung, quy hoạch phân khu, yếu tố hiện trạng khu dân cư và các tiêu chí điều kiện khác trong việc xem xét hồ sơ chuyển mục đích sử dụng đất nhằm bảo đảm thống nhất trong áp dụng pháp luật giữa các địa phương. Tôi mong nhận được sự quan tâm xem xét, giải đáp, hướng dẫn hoặc chỉ đạo của cơ quan có thẩm quyền đối với các nội dung nêu trên để làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện thống nhất pháp luật trong thực tiễn; qua đó góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho địa phương, khơi thông nguồn lực đất đai và nguồn lực đầu tư, hạn chế khiếu nại, khiếu kiện kéo dài, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội.
Xem chi tiết
