Hỏi: Căn cứ xác định khối lượng cát, sỏi bồi lắng dự kiến

Điểm b khoản 1 Điều 1 Thông tư số 02/2024/TT-BTNMT ngày 24/4/2024 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 01/2016/TT-BTNMT ngày 13/01/2016 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành quy định kỹ thuật về công tác thăm dò cát, sỏi lòng sông và đất, đá làm vật liệu san lấp, trong đó có quy định kỹ thuật về công tác thăm dò cát, sỏi lòng sông là thiết lập mô hình tính toán để mô phỏng các quá trình thủy động lực (mực nước, dòng chảy), vận chuyển bùn cát và biến động hình thái sông (xói lở, bồi tụ) và lan truyền vật chất lơ lửng do hoạt động khai thác gây ra để xác định khối lượng cát, sỏi bồi lắng dự kiến và khoảng cách, độ sâu, công suất khai thác hợp lý. Tuy nhiên, tôi cho rằng, để xác định khối lượng cát, sỏi bồi lắng dự kiến là không có cơ sở, vì một số lý do như sau: - Hiện tại chưa có công thức, hoặc nghiên cứu khoa học hay đề tài nghiên cứu nào công bố về việc xác định khối lượng cát, sỏi bồi lắng ở các sông suối. Các đề tài nghiên cứu chủ yếu ở hồ hoặc cửa biển. - Để thiết lập được mô hình tính toán cần có số liệu quan trắc ít nhất 1 chu kỳ (1 năm), trong khi đó một số mỏ phân bố ở sông suối nhỏ miền núi, có diện tích nhỏ, khối lượng và trữ lượng đều ít, nên thường có thời gian thăm dò ngắn; các tài liệu, số liệu về các sông, suối này thường không có. Việc quan trắc đủ 1 chu kỳ làm kéo dài thời gian thăm dò, đồng thời không đem lại hiệu quả cho nhà đầu tư. - Đối với một số diện tích thăm dò thì hiện trạng là bãi bồi nằm cao hơn mực nước sông, suối; về mùa mưa có thể bị ngập nước hoặc không nên việc bồi lắng tại các bãi bồi này tại thời điểm thăm dò là khó xảy ra hoặc xảy ra ít. Tuy nhiên, khi quá trình khai thác diễn ra thì sẽ tạo vết lõm, mất cân bằng dòng chảy nên quá trình bồi lắng dễ xảy ra hơn. Do đó, việc đánh giá bồi lắng tại thời điểm thăm dò không đúng với thực tế khi quá trình khai thác diễn ra. Việc xác định khối lượng cát, sỏi bồi lắng dự kiến gặp rất nhiều khó khăn và không đúng thực tế, đặc biệt là các mỏ nằm ở sông, suối nhỏ miền núi. Một số doanh nghiệp trúng đấu giá đang rất lúng túng trong công tác này. Do đó, tôi đề nghị cơ quan có thẩm quyền tháo gỡ, hướng dẫn chi tiết thêm để doanh nghiệp sớm thực hiện.