Hỏi đáp về quyền sử dụng đất

Trước đây, Điều 12 Thông tư liên tịch số 16/2014/TTLT-BTP-BTNMT-NHNN có hướng dẫn thủ tục chuyển quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản sau khi xử lý tài sản bảo đảm. Hiện nay, văn bản này đã hết hiệu lực. Mặc dù Nghị định số 151/2025/NĐ-CP có quy định trình tự về nhận quyền sử dụng đất do xử lý tài sản bảo đảm trong trường hợp nhận chính tài sản bảo đảm để thay thế cho việc thực hiện nghĩa vụ của bên bảo đảm, tuy nhiên không có quy định phải xóa đăng ký thế chấp trước khi thực hiện thủ tục chuyển quyền sử dụng đất. Tôi xin hỏi, trường hợp này có thể chuyển quyền trước rồi xóa đăng ký thế chấp sau hoặc thực hiện đồng thời theo quy định tại khoản 6 Điều 18 Nghị định số 101/2024/NĐ-CP được không?

Tôi có 350 m² đất, được cấp Giấy chứng nhận năm 2010, mục đích sử dụng đất trồng cây lâu năm, nguồn gốc nhận chuyển nhượng từ người khác và được ghi nhận nguồn gốc: Nhận chuyển nhượng được công nhận như giao đất không thu tiền sử dụng đất. Theo hiện trạng, trên đất có 01 căn nhà diện tích khoảng 50 m² do chủ sử dụng trước xây dựng khoảng năm 2005 (trước thời điểm tôi nhận chuyển nhượng). Giấy chứng nhận của chủ trước được cấp năm 1997. Nay tôi làm thủ tục đăng ký biến động để được công nhận phần diện tích 50 m² đang sử dụng làm đất ở theo quy định đối với trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích nhưng đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất trước ngày 01/7/2014. Tôi xin hỏi, sau khi được công nhận mục đích sử dụng đất đối với phần diện tích 50 m² nêu trên thì nguồn gốc sử dụng đất của phần diện tích này trên Giấy chứng nhận được xác định là: nhận chuyển nhượng được công nhận như giao đất có thu tiền sử dụng đất hay công nhận quyền sử dụng đất như giao đất có thu tiền sử dụng đất? Trường hợp phần đất ở do chủ sử dụng trước xây dựng vi phạm nhưng tôi là người nhận chuyển nhượng hợp pháp sau đó thì việc xác định nguồn gốc sử dụng đất có căn cứ theo nguồn gốc của người đang sử dụng đất hay theo hiện trạng vi phạm trước đây?

Năm 2003, ông A được Binh đoàn 15 - Bộ Quốc phòng cấp đất theo quyết định giao đất để xây dựng nhà ở. Đến năm 2005, ông A chuyển nhượng thửa đất trên cho ông B (vợ chồng ông B đều là đối tượng hưu trí) bằng giấy viết tay. Ông B được bàn giao đất, sử dụng ổn định từ năm 2005 đến nay nhưng chưa xây dựng nhà ở chỉ trồng hoa màu (làm nông nghiệp). Thửa đất này đã được bàn giao về chính quyền địa phương (không thuộc đất quốc phòng nữa) quản lý vào năm 2016. Tôi xin hỏi, nay ông B đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho thửa đất trên có được không, căn cứ quy định cụ thể nào để cấp Giấy chứng nhận? Nếu được cấp Giấy chứng nhận thì mục đích được cấp Giấy chứng nhận là đất ở hay đất nông nghiệp? Nếu là Giấy chứng nhận đất ở thì căn cứ thu tiền sử dụng đất như thế nào? Nếu cấp Giấy chứng nhận đất nông nghiệp thì đối tượng hưu trí (không thuộc đối tượng trực tiếp sản xuất nông nghiệp) có được cấp Giấy chứng nhận với hình thức công nhận quyền sử dụng đất như giao đất không thu tiền không?

Thửa đất có mục đích sử dụng là đất trồng cây lâu năm được hợp thửa với thửa đất có đất ở và vườn liền kề nhà ở thành một thửa, đồng thời tồn tại đường ranh phân chia ranh giới trong sơ đồ thửa đất sau khi hợp thửa. Tôi xin hỏi, như vậy phần diện tích thuộc thửa đất trồng cây lâu năm sau khi hợp thửa có được xem là đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở không?

Trong quá trình thực hiện thủ tục đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tôi nhận thấy tồn tại sự chuyển tiếp giữa hai cơ chế pháp lý: Giai đoạn áp dụng Luật Đất đai 2013, cơ quan đăng ký đất đai cấp Giấy xác nhận đăng ký đất đai; giai đoạn áp dụng Luật Đất đai 2024, cơ quan đăng ký đất đai ban hành Thông báo xác nhận kết quả đăng ký đất đai. Tuy nhiên, hiện chưa có hướng dẫn cụ thể, rõ ràng về giá trị pháp lý, hiệu lực sử dụng và mối quan hệ pháp lý giữa hai loại văn bản nêu trên trong quá trình thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho cá nhân/hộ gia đình theo quy định hiện hành, dẫn đến tình trạng áp dụng không thống nhất tại địa phương, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Tôi xin hỏi, về giá trị pháp lý của hai loại văn bản đăng ký đất đai, Giấy xác nhận đăng ký đất đai được cấp theo quy định của Luật Đất đai 2013 có còn nguyên giá trị pháp lý để chứng minh việc người sử dụng đất đã hoàn thành thủ tục đăng ký đất đai hợp lệ hay không? Theo cơ chế của Luật Đất đai 2024 và các văn bản hướng dẫn thi hành, cơ quan đăng ký đất đai hiện nay sử dụng Thông báo xác nhận kết quả đăng ký đất đai thay cho Giấy xác nhận đăng ký đất đai. Vậy, hai loại văn bản này có phải đều là kết quả pháp lý xác nhận việc đăng ký đất đai đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận, thẩm tra và ghi nhận hay không? Giá trị pháp lý của hai loại văn bản này có tương đương nhau hay không? Giấy xác nhận đăng ký đất đai đã được cấp hợp lệ trước ngày Luật Đất đai 2024 có hiệu lực có tiếp tục được sử dụng trong các thủ tục hành chính đất đai hiện nay hay không? Về nguyên tắc chuyển tiếp và bảo đảm giá trị pháp lý của hồ sơ đã được giải quyết, theo nguyên tắc pháp luật về hiệu lực chuyển tiếp, văn bản, hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục hành chính đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành hợp pháp theo quy định pháp luật tại thời điểm ban hành thì phải được công nhận giá trị pháp lý và tiếp tục sử dụng, trừ trường hợp pháp luật có quy định thu hồi, hủy bỏ hoặc thay thế. Tôi muốn biết, có hay không việc người dân đã được cấp Giấy xác nhận đăng ký đất đai hợp lệ theo Luật Đất đai 2013 thì phải thực hiện lại thủ tục đăng ký đất đai theo cơ chế của Luật Đất đai 2024? Có căn cứ pháp lý nào quy định Giấy xác nhận đăng ký đất đai cũ hết hiệu lực hoặc không còn giá trị sử dụng hay không? Trong trường hợp không có quy định hủy bỏ hoặc thay thế thì cơ quan đăng ký đất đai địa phương có được quyền từ chối giá trị pháp lý của Giấy xác nhận đăng ký đất đai đã cấp hợp lệ cho công dân hay không? Về hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu đối với các cá nhân/hộ gia đình đã được cấp Giấy xác nhận đăng ký đất đai, công dân có được quyền sử dụng trực tiếp Giấy xác nhận đăng ký đất đai này làm căn cứ chứng minh đã hoàn thành thủ tục đăng ký đất đai để đề nghị cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay không? Cơ quan đăng ký đất đai có được yêu cầu công dân phải đăng ký lại đất đai chỉ vì thay đổi tên gọi của văn bản xác nhận từ Giấy xác nhận đăng ký đất đai sang Thông báo xác nhận kết quả đăng ký đất đai hay không? Trường hợp cơ quan địa phương từ chối tiếp nhận hoặc không công nhận giá trị của Giấy xác nhận đăng ký đất đai đã được cấp hợp lệ thì công dân cần xử lý như thế nào?

Năm 1993, tôi được cấp 01 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất diện tích 300 m2, mục đích sử dụng là đất trồng cây hằng năm khác, thời hạn sử dụng đất đến năm 2063. Năm 2018, sau khi thực hiện kê khai cấp đổi đồng loạt Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, tôi đã được Sở Tài nguyên và Môi trường cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới đối với thửa đất nêu trên. Mục đích sử dụng đất vẫn giữ nguyên là đất trồng cây hằng năm khác. Tuy nhiên, trên thửa đất, tôi đã xây nhà và ở từ năm 2008 đến nay. Tại thời điểm làm nhà không có quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Thửa đất phù hợp quy hoạch sử dụng đất. Tôi xin hỏi, trường hợp của tôi có đủ điều kiện để thực hiện xử phạt vi phạm đất đai theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP và chuyển mục đích sang đất ở đối với Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã được cấp năm 2018 hay không? Trình tự thủ tục thực hiện như thế nào?

Tôi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu với 300 m2 đất ở, 2.000 m2 đất trồng cây lâu năm, nguồn gốc công nhận quyền sử dụng đất. Năm 2025, tôi chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở thêm 400 m2. Hạn mức giao đất ở tại địa phương đối với hộ gia đình khi tính tiền sử dụng đất theo quy định tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng là 200 m2/cá nhân. Tôi xin hỏi, hạn mức giao đất ở khi chuyển mục đích sử dụng đất chỉ tính trên phần diện tích xin chuyển mới (400 m2) hay tính gộp cả phần 300 m2 đất ở đã được công nhận trước đó?

Tôi có 6.500 m2 đất trồng cây lâu năm, tiếp giáp đường 50 m. Năm 2006, tôi đã bán cho chủ sử dụng đất phía sau thửa đất của tôi 2.500 m2, mặt đường tiếp giáp 2,5 m. Nay tôi muốn tách phần đất đó ra cho người mua, vậy có được không? Với thửa đất tách ra, diện tích và tiếp giáp mặt đường có đủ điều kiện không, quy trình thực hiện căn cứ điều khoản nào?

Gia đình tôi mua thửa đất từ những năm 2000, có biên lai đóng tiền mua đất, tiền thuế và đã xây nhà ở trước năm 2005. Nhiều lần gia đình đến UBND xã hỏi nhưng đều được trả lời là chưa có sổ. Khoảng năm 2020, gia đình tôi được thông báo, do đất không có đường đi nên không có sổ. Hiện tại chủ thửa đất bên cạnh đồng ý hiến đất làm đường đi chung kết nối với đường công cộng, nhưng khi đến Văn phòng đất đai thì cán bộ trả lời không đủ điều kiện cấp sổ đỏ. Tôi xin hỏi, thủ tục để cấp Giấy chứng nhận cần những gì và giấy tờ như thế nào?

Gia đình tôi có 1 thửa đất ở tại nông thôn. Theo sơ đồ, thửa đất tiếp giáp 1 phần đường bê tông, nhưng đó là phần đường riêng của nhà khác, gia đình tôi không được phép sử dụng. Gia đình tôi và các hộ liền kề thống nhất mở 1 lối đi rộng 1,5 m chạy dọc các thửa đất để làm đường đi chung và đã lập biên bản thỏa thuận. Trên thực tế con đường đó có tồn tại và đang được sử dụng. Tuy nhiên, khi đăng ký biến động đất đai với phường để cập nhật con đường đó vào sơ đồ thửa đất thì được trả lời, không được phép. Tôi xin hỏi, làm thế nào để gia đình tôi và các hộ liền kề có thể có đường đi và cập nhật biến động đất đai theo đúng pháp luật?

Gia đình tôi có 01 thửa đất ở đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ), trên đất có 01 căn nhà với 03 gia đình cùng sinh sống ổn định. Nay các gia đình có nhu cầu tách thửa, tách sổ đỏ để xây dựng nhà ở riêng. Theo quy hoạch làm đường của địa phương, phần đất ruộng của hộ gia đình nằm phía trước đã bị thu hồi và đã được đền bù, giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án. Tuy nhiên, thửa đất ở có sổ đỏ của gia đình tôi nằm liền kề, không phải đất ruộng, không nằm trên phần đất đã thu hồi, hiện chưa có quyết định thu hồi đất, chưa có thông báo bồi thường, Mặc dù vậy, khi gia đình tôi làm thủ tục tách thửa thì cán bộ địa chính, trả lời không giải quyết với lý do thửa đất “vướng dự án làm đường”. Tôi xin hỏi, trong trường hợp dự án đã đền bù xong đối với đất ruộng, còn đất ở có sổ đỏ liền kề chưa có quyết định thu hồi, thì người sử dụng đất có được tách thửa, tách sổ đỏ hay không? Việc cơ quan địa chính từ chối giải quyết thủ tục tách sổ trong trường hợp trên có đúng quy định pháp luật về đất đai hay không? Gia đình tôi cần thực hiện thủ tục hoặc gửi hồ sơ đến cơ quan nào để được xem xét, giải quyết đúng quy định?