Câu hỏi thường gặp về BHXH

Đề nghị cơ quan chức năng giải đáp một số trường hợp sau: Người lao động hết tuổi lao động (từ 60 tuổi), không đủ điều kiện hưởng lương hưu, đã được giải quyết chế độ nghỉ hưởng trợ cấp BHXH một lần trước khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực. Hiện người lao động tiếp tục xin được làm việc, đơn vị không đóng nộp BHXH nhưng vẫn chi trả 21,5% (phần đóng nộp BHXH của đơn vị) cho người lao động. Đơn vị thực hiện như vậy có đúng không? Người lao động là nhân viên văn phòng thử việc thời gian 1 tháng hoặc 2 tháng, đơn vị không đóng BHXH cũng không chi trả 21,5% cho người lao động thì có vi phạm luật không?

Tôi sinh năm 1973, nhập ngũ ngày 4/11/1987, xuất ngũ ngày 14/12/1994 theo chế độ phục viên. Tôi làm giáo viên mầm non từ ngày 1/1/2003 đến nay, có đóng BHXH. Đề nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn tôi cách được thu hồi quyết định hưởng chế độ phục viên ngày 14/12/1994 để ôtôi được cộng nối thời gian trong quân ngũ vào thời gian đóng BHXH.

Luật BHXH 2024 và Nghị định số 158/2025/NĐ-CP quy định người hoạt động không chuyên trách cấp xã phải đóng BHXH bắt buộc 8% vào quỹ hưu trí và tử tuất, người sử dụng lao động phải đóng 3% vào quỹ ốm đau và thai sản, đóng 14% vào quỹ hưu trí và tử tuất. Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHYT số 51/2024/QH15 và Nghị định số 188/2025/NĐ-CP, mức đóng BHYT của người hoạt động không chuyên trách cấp xã là 4,5% trong đó người sử dụng lao động đóng 2/3 tương đương 3% và người lao động đóng 1,5%. Căn cứ các quy định trên thì tổng mức đóng BHXH và BHYT của người hoạt động không chuyên trách là 29,5% trong đó người sử dụng lao động đóng 20% còn người lao động đóng 9,5% theo tiền lương (phụ cấp) làm căn cứ đóng. Công văn số 242/BHXH-QLT ngày 27/8/2025 của BHXH tỉnh Khánh Hòa quy định theo đúng tỷ lệ đóng như trên. Nhưng khi trừ vào phụ cấp của người hoạt động không chuyên trách thì BHXH lại hướng dẫn kế toán đơn vị trừ tổng cộng 29,5% vào phụ cấp của người hoạt động không chuyên trách với lý do theo Nghị định số 33/2023/NĐ-CP ngày 10/6/2023 của Chính phủ, tại khoản 1 Điều 34 ngân sách Trung ương khoán quỹ phụ cấp bao gồm cả hỗ trợ đóng BHXH và BHYT để chi trả hằng tháng. Do đó, phụ cấp cho người hoạt động không chuyên trách hằng tháng phải trích một khoản đóng là 29,5% trừ trực tiếp vào phụ cấp, không được cơ quan hỗ trợ. Với mức phụ cấp được Trung ương hỗ trợ 1,5% mức lương cơ sở và tỉnh hỗ trợ là 0,84% đối với người có bằng đại học trở lên thì chỉ được 5.475.600 đồng/tháng. Quy định trước đó cũng phải đóng 26,5% nhân với tiền lương làm căn cứ đóng (đối với người hoạt động không chuyên trách quy định là 1,0% tương đương 2.340.000 đồng thì phải đóng hằng tháng là 620.100 đồng. Theo quy định mới phải đóng 29,5% với tiền lương làm căn cứ đóng là 5.475.600 đồng (2,34 x 2.340.000 đồng) số tiền là 1.615.302 đồng/tháng, mức đóng gần 30%/tháng phụ cấp của người hoạt động không chuyên trách. Trong khi đó quy định của cán bộ, công chức chỉ có khoảng 9-10%/tháng. Tôi đề nghị cơ quan có thẩm quyền làm rõ nội dung trên để người hoạt động không chuyên trách cấp xã đang tiếp tục hỗ trợ công tác từ ngày 1/7/2025 được biết.

Tôi là giáo viên mầm non từ tháng 09/1989 đến ngày 30/8/2025. Năm 2016, tôi được truy đóng BHXH từ ngày 1/1/1995 đến ngày 31/12/2000 và được đóng BHXH từ ngày 1/1/2021. Tháng 9/2025, tôi đủ tuổi nghỉ hưu, BHXH tính lương hưu cho tôi gồm những năm truy đóng BHXH cộng 6 năm cuối. Tổng bình quân lương 6 năm truy đóng BHXH cộng 6 năm cuối chia cho 12 năm (144 tháng). Nếu tính như trên thì tôi rất thiệt thòi, lương hưu sẽ bị thấp. Tôi cho rằng, cơ quan chức năng đã hỗ trợ cho truy đóng BHXH thì nên tính lương hưu theo diện người lao động tham gia BHXH từ ngày 1/1/1995 đến ngày 31/12/2000, chỉ tính bình quân của 6 năm cuối.

Tôi đóng BHXH từ tháng 8/2018, đến tháng 8/2024 thì nghỉ việc. Tại thời điểm chốt sổ, thời gian đóng BHXH của tôi là 06 năm 04 tháng (đã từng nhận trợ cấp thai sản cho vợ). Tháng 2/2025, tôi làm việc tại một công ty khác và đóng BHXH từ tháng 4/2025 (mức đóng BHXH bằng mức đóng tháng cuối cùng ở công ty cũ). Tôi kiểm tra VssID chỉ thấy báo quá trình tham gia là 6 tháng. Xin hỏi, quá trình tham gia BHXH trước đó của tôi ở công ty cũ có bị bỏ đi không? Thủ tục để cộng nối 2 giai đoạn đóng BHXH với nhau như thế nào?

Tôi làm việc tại 2 xí nghiệp nhà nước từ năm 1987 đến tháng 5/1994. Nay 2 cơ quan đó đã giải thể, cơ quan chủ quản cũng không còn nên tôi không tìm được hồ sơ gốc về hợp đồng lao động cũng như các giấy tờ liên quan khác. Tôi chỉ có lý lịch Đảng viên và giấy tờ xác nhận tôi là người của Xí nghiệp năm 1991, 1993 có chữ ký Giám đốc và dấu của Xí nghiệp. Tôi chưa nhận khoản trợ cấp nào sau khi thôi việc ở 2 cơ quan này. Tôi xin hỏi, căn cứ điểm b khoản 4 Điều 34 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, trường hợp của tôi có được xem xét tính hưởng BHXH thời gian trước năm 1995 không?

Tôi nhập ngũ tháng 2/1992, là chiến sĩ Lữ đoàn 161, Hải quân. Tháng 5/1995, tôi chuyển sang xí nghiệp lắp máy tổng hợp thuộc công ty nhà nước, chưa nhận trợ cấp xuất ngũ (đơn vị làm quyết định cho tôi chuyển sang doanh nghiệp luôn). Tôi xin hỏi, theo Điều 2 Quyết định số 595/TTg ngày 15/12/1993 và Mục II Thông tư số 448-LB/TT ngày 28/3/1994, tôi có được tính thời gian trong quân ngũ vào thời gian làm việc tại doanh nghiệp để tính hưởng chế độ BHXH khi nghỉ hưu hay không?

Tôi sinh năm 1969, đóng BHXH bắt buộc từ tháng 12/2010 đến nay được 14 năm 9 tháng. Xin hỏi, tháng 1/2026 tôi đủ tuổi lĩnh lương hưu nhưng tôi muốn lĩnh BHXH một lần thì có được lĩnh ngay không hay phải đợi sau 1 năm không tham gia BHXH? Trong thời gian chờ đợi lĩnh BHXH một lần thì tôi có được đăng ký lĩnh bảo hiểm thất nghiệp không?

Công ty tôi có người lao động đi làm tháng 1/2023 như sau: Ngày 1-14/1/2023 đi làm 7 ngày (3-5/1, 9-11, 14/1), nghỉ chế độ ốm đau 4 ngày (6-7/1, 12-13/1), từ ngày 15/1/2023 nghỉ sinh. Xin hỏi, công ty đóng BHXH cho người lao động nêu trên vào tháng 1 thì có đúng không?

Tôi vẫn sử dụng ứng dụng VssID để theo dõi thông tin đóng BHXH của mình. Trước đây, ứng dụng hoạt động bình thường, thời gian đóng BHXH của tôi là khoảng 14 năm 8 tháng. Vừa qua, tôi kiểm tra ứng dụng thì thấy thời gian đóng BHXH của tôi hiển thị chỉ còn 10 năm và 7 tháng, khoảng thời gian đóng BHXH của tôi từ năm 2010 tới trước năm 2015 không có. Tôi đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết trường hợp của tôi.

Tôi ký hợp đồng lao động không xác định thời hạn từ ngày 1/1/2018 tại một chi cục, lương tính theo hệ số năm 2018 là 1,65 (hệ số lương thay đổi theo giai đoạn) có phụ cấp thâm niên sau 5 năm làm việc. Theo Quyết định số 595/QĐ-BHXH ngày 14/4/2017, người lao động thuộc đối tượng thực hiện chế độ tiền lương do Nhà nước quy định thì tiền lương tháng đóng BHXH bắt buộc là tiền lương theo ngạch, bậc, cấp bậc quân hàm và các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề (nếu có). Tiền lương này tính trên mức lương cơ sở, nếu tính theo công thức mức đóng BHXH từ ngày 1/7/2018 đến hết tháng 6/2019 là: 1,65 x 1.390.000 đồng (mức lương cơ sở năm 2018 theo Nghị định số 72/2018/NĐ-CP) = 2.293.500 đồng. Tôi thấy mức đóng trên đang thấp hơn mức lương tối thiểu vùng. Tôi xin hỏi, đơn vị của tôi đóng BHXH cho tôi theo công thức trên hay phải đóng theo mức thấp nhất là mức lương tối thiểu vùng?