Hỏi đáp về quyền sử dụng đất

Tôi có 2.600 m2 đất. Nguyên thủy thửa đất này có diện tích 3.900 m2 của ông cố để lại. Năm 1970, ông cố đã chia thành 03 thửa cho 3 người là ông nội tôi và 2 ông thúc, trong đó, của ông nội tôi là 2.600 m2, một ông thúc là 400 m2 và một ông thúc là 900 m2. Năm 1975, ông thúc sử dụng thửa 400 m2 hy sinh, nên bà nội để lại cho cha mẹ của tôi sử dụng thửa đất này. Ông bà nội tôi mất cũng để lại thửa đất cho cha mẹ tôi sử dụng. Vào năm 1983, khi đăng ký ruộng đất theo Chỉ thị số 299/TTg, trong sổ đăng ký mục kê 5b, địa phương ghi gộp tên mẹ tôi với tên ông thúc (sử dụng thửa 900 m2) với diện tích 3.900 m2, không tách ra 03 thửa riêng biệt. Cha mẹ tôi mất, để lại cho tôi tiếp tục sử dụng 02 thửa đất 2.600 m2 và 400 m2. Năm 1996, tôi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 02 thửa đất này, trong đó thửa hơn 400 m2 không có nhà ở thì được công nhận là đất ở hoàn toàn, còn thửa 2.600 m2 có 01 ngôi nhà thờ và 01 ngôi nhà ở lại là đất vườn hoàn toàn. Năm 2021, tôi nộp hồ sơ xin xác định diện tích đất ở cho thửa đất 2.600 m2 thì không được giải quyết với lý do, thửa đất 2.600 m2 này đã biến động và không đăng ký theo Chỉ thị 299/TTg. Xin hỏi, trường hợp như tôi nêu trên theo quy định của nhà nước thì có được xác định lại diện tích đất ở không?

Tôi có 752,2 m2 đất trồng cây hằng năm. Tôi đã nộp hồ sơ xin chuyển mục đích 400 m2 sang đất ở. Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường gửi văn bản xác định hồ sơ không đủ điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất và trả lại hồ sơ cho tôi. Theo giải thích, đối chiếu bản đồ quy hoạch phân khu đô thị được UBND tỉnh phê duyệt từ ngày 10/10/2024, vị trí tôi xin chuyển mục đích thuộc quy hoạch đất giao thông và đất hạ tầng thể dục, thể thao. Tôi cho rằng việc tôi bị từ chối chuyển mục đích sử dụng đất là chưa đúng, bởi căn cứ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định tại khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai là một trong các quy hoạch (quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu), không phải là tất cả quy hoạch được liệt kê tại khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai. Vị trí thửa đất của tôi được quy hoạch là đất ở trong các quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất như sau: Quy hoạch chung đô thị Mộc Châu, tỉnh Sơn La đến năm 2040, bản đồ quy hoạch sử dụng đất theo các giai đoạn quy hoạch, Quy hoạch sử dụng đất huyện Mộc Châu giai đoạn 2021-2030, Kế hoạch sử dụng đất huyện Mộc Châu năm 2025. Tôi xin hỏi, thửa đất được quy hoạch là đất ở tại các quy hoạch chung, kế hoạch sử dụng đất năm 2025 nhưng được quy hoạch là đất giao thông và đất hạ tầng thể dục, thể thao trong quy hoạch phân khu thì có được phép chuyển mục đích sử dụng đất hay không? Việc UBND phường từ chối chuyển mục đích sử dụng đất thành đất ở có đúng quy định của pháp luật không?

Tôi có 1.920,6 m2 đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ngày 19/8/2022, mục đích sử dụng là đất trồng cây hằng năm khác. Đất thuộc quy hoạch khu dân cư với chức năng đất ở tại nông thôn (đất ở nhà vườn). Đất có chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng 9,5 m tính từ tim đường hiện hữu theo quy hoạch chung xây dựng xã đến năm 2030 và định hướng phát triển đến năm 2040 được UBND huyện phê duyệt tại quyết định ban hành ngày 13/7/2022 Tôi xin hỏi, trường hợp của tôi có đủ điều kiện chuyển mục đích sử dụng đất sang đất ở nông thôn hay không?

Khoản 4 Điều 152 Luật Đất đai 2024 quy định: "Cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất quy định tại Điều 136 của Luật này không thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp quy định tại điểm d khoản 2 Điều này nếu người được cấp Giấy chứng nhận đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật về đất đai…". Theo quy định trên xảy ra 2 trường hợp: (1) Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông A, ông A đã chuyển nhượng cho ông B (không thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp quy định tại điểm d khoản 2 Điều này nếu người được cấp Giấy chứng nhận đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất...); (2) Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cấp cho ông A, ông A đã chuyển nhượng một phần diện tích cho ông B, diện tích và Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn lại của ông A phát hiện mục đích sử dụng đất ghi sai theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 152 nêu trên, vậy Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có thu hồi được không? Quy định ghi "không thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp trong các trường hợp quy định tại điểm d khoản 2 Điều này nếu người được cấp Giấy chứng nhận đã thực hiện chuyển quyền sử dụng đất..." nhưng không nói rõ nếu thuộc trường hợp trên thì xử lý thế nào.

Tôi xin hỏi, người sử dụng đất nhận chuyển nhượng từ người khác (người này đã được cấp Giấy chứng nhận) vào tháng 02/1993, thì có bị xử phạt theo trường hợp không đăng ký biến động đất đai không? Trong trường hợp nhận chuyển nhượng tháng 02/1993 nhưng đến nay mới làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận thì có xử phạt không?

Bảng giá đất lần đầu áp dụng từ ngày 01/01/2026 đã được HĐND tỉnh tôi thông qua. Căn cứ để xây dựng bảng giá đất lần đầu được thực hiện quy định của Luật Đất đai năm 2024, Nghị định số 71/2024/NĐ-CP ngày 27/6/2024 của Chính phủ quy định về giá đất và được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 226/2025/NĐ-CP ngày 15/8/2025 của Chính phủ; trong đó giá đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở được quy định trong bảng giá đất của tỉnh bằng 20% giá đất ở cùng vị trí. Việc quy định bằng 20% giá đất ở cùng vị trí là phù hợp, phản ánh đúng thực tế đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có nhà ở có giá trị cao hơn nhiều do có các yếu tố thuận lợi hơn ảnh hưởng đến giá đất, trong đó có yếu tố chuyển mục đích sang đất ở; bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi đất và thuận lợi trong công tác giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất. Theo quy định của pháp luật đất đai năm 2024, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở chỉ được xác định khi nhà nước cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với đất đã sử dụng ổn định (công nhận quyền sử dụng đất thửa đất ở có vườn, ao) của hộ gia đình, cá nhân. Pháp luật đất đai 2024 không cho phép hợp thửa đất nông nghiệp khác (liền kề) vào thửa đất ở đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, theo khoản 3 Điều 11 Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội có hiệu lực từ ngày 01/01/2026: "… Việc hợp các thửa đất không bắt buộc cùng mục đích sử dụng đất, cùng hình thức trả tiền thuê đất, cùng thời hạn sử dụng đất". Với quy định này thì hộ gia đình, cá nhân được phép hợp thửa các thửa đất nông nghiệp khác vào thửa đất ở và được cấp Giấy chứng nhận, trở thành đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở và được áp dụng (hưởng) chính sách đối với đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở theo quy định của tỉnh (giá đất bằng 20% giá đất ở cùng vị trí) và theo quy định của Trung ương (chuyển mục đích sang đất ở trong hạn mức bằng 30%, vượt 1 lần hạn mức bằng 50%), trong khi nếu thửa đất nông nghiệp không được hợp thửa vào thửa đất ở thì chỉ được áp dụng theo bảng giá đất nông nghiệp và khi chuyển mục đích sang đất ở phải nộp 100% tiền sử dụng đất. Ví dụ: Giá đất trồng cây hằng năm theo bảng giá đất là 80.000 đồng/m2; giá đất ở cùng vị trí theo bảng giá đất là: 20.000.000 đồng/m2. Khi hợp thửa đất nông nghiệp vào thửa đất ở trở thành đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở thì có giá đất nông nghiệp bằng 20% giá đất ở là 4.000.000 đồng/m2 (= 20% x 20.000.000 đồng/m2). Điều này sẽ dẫn đến những bất cập khi thực hiện việc chuyển mục đích sử dụng đất và bồi thường, giải phóng mặt bằng khi Nhà nước thu hồi đất, nhưng tại Nghị quyết số 254/2025/QH15 không giao Chính phủ quy định nội dung này. Vì vậy, nội dung này cần được xử lý ngay để địa phương có cơ sở thực hiện bảo đảm tính pháp lý. Trong quá trình áp dụng hạn mức theo khoản 2 Điều 10 Nghị quyết số 254/2025/QH15 đã được hướng dẫn tại Điều 6 Nghị định số 50/2026/NĐ-CP chỉ hướng dẫn đến điểm c khoản 2 Điều 10 Nghị quyết số 254/2025/QH15; trong khi theo khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai (quy định về căn cứ để cho phép chuyển mục đích sử dụng đất) cũng thuộc điểm b khoản 1 Điều 121 Luật đất đai. Tôi xin hỏi, vậy đối với đất nông nghiệp tại khoản 5 Điều 116 có được áp dụng như Điều 6 Nghị định số 50/2026/NĐ-CP hay không? Đối với đất nông nghiệp độc lập thuộc khoản 5 Điều 116 có được áp dụng theo điểm c khoản 2 điều 10 Nghị quyết số 254/2025/QH15 hay không?

Gia đình tôi có nhu cầu cấp Giấy chứng nhận lần đầu. Khi tôi liên hệ UBND xã và chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thì đều được trả lời không thuộc thẩm quyền theo khoản 2 Điều 14 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP. Tôi xin hỏi, vậy cơ quan nào có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho hộ gia đình cá nhân?

Tôi có 2.000 m2 đất, được UBND huyện cấp Giấy chứng nhận năm 1993 (bản đồ theo Chỉ thị số 299/TTg). Nay tôi đi cấp đổi Giấy chứng nhận thì được thông báo, đất cấp không đúng vị trí. Sau khi Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh áp thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận của tôi lên bản đồ tọa độ VN-2000 thì trên thực tế thửa đất do ông A đang sử dụng, áp lên bản đồ theo Chỉ thị số 299/TTg thì thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận cho bà B từ năm 1993. Tôi được Văn phòng đăng ký đất đai hướng dẫn về UBND xã thực hiện thủ tục thu hồi Giấy chứng nhận đã cấp cho bà B năm 1993 vì đã cấp trùng vào thửa đất hiện trạng tôi đang sử dụng, sau đó Văn phòng mới thực hiện cấp đổi. Khi tôi liên hệ UBND xã thì UBND xã lại hướng dẫn liên hệ Văn phòng đăng ký đất đai để thực hiện theo điểm đ khoản 1 Điều 138 Nghị định số 101/2024/NĐ-CP: "đ) Vị trí thửa đất trên Giấy chứng nhận đã cấp không chính xác so với vị trí thực tế sử dụng đất tại thời điểm cấp Giấy chứng nhận đã cấp;". Xin hỏi, vậy tôi phải liên hệ cơ quan nào để được giải quyết?

Tôi xin hỏi, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp không ghi ngày tháng năm cấp, chỉ ghi thời hạn sử dụng là năm 2013 thì có phải đã hết hạn sử dụng hay không, hay là mới bắt đầu cấp từ năm 2013?

Khoảng những năm 70 gia đình tôi có một mảnh đất (giáp tỉnh lộ 419 hiện nay). UBND xã đã vận động gia đình tôi đổi đất và mảnh đất được cấp cho gia đình bà Th (gia đình có công với cách mạng), còn xã cấp cho gia đình tôi mảnh đất ở trong xóm. Quá trình đổi đất đã diễn ra từ rất lâu và gia đình tôi cũng không còn lưu giữ bất kỳ giấy tờ gì thể hiện việc đổi đất này. Sự việc được hàng xóm xung quanh và các bậc cao niên trong xóm hiện nay còn sống biết và có thể làm chứng. Phần đất do UBND xã cấp đổi được gia đình tôi sử dụng vào việc làm nhà ở, làm vườn trồng cây hằng năm và lâu năm. Đất sử dụng ổn định, không có tranh chấp. Xin hỏi, gia đình tôi có đủ điều kiện để cấp Giấy chứng nhận lần đầu không? Nếu đủ thì thuộc điều khoản nào của Luật Đất đai 2024?

Gia đình tôi có thửa đất được cấp năm 1998, diện tích 543 m2, nhưng hiện nay đo lại thì diện tích là 672 m2, trong khi gia đình không khai hoang, không lấn chiếm, không tranh chấp. Một bên đất của gia đình tôi giáp đất nông nghiệp, phần đất hiện tại đo lại không xâm lấn sang đất nông nghiệp. Xin hỏi, giờ gia đình tôi muốn bổ sung diện tích vào Giấy chứng nhận thì cần làm những thủ tục gì và phải mất những khoản phí nào?