Xây dựng - Nông nghiệp - Môi trường

Năm 2008, tôi mua một mảnh đất diện tích 388,0 m² (150,0 m² ONT và 238,0 m² HNK), đã được UBND huyện cấp Giấy chứng nhận. Trên Giấy chứng nhận có thể hiện vị trí đất ở, tuy nhiên khi xây dựng nhà kiên cố (chiều dài khoảng 16 m) có khoảng 4 m ở phía đuôi nhà nằm ngoài vị trí đất ONT trên Giấy chứng nhận. Nay gia đình tôi đo đạc lại để xin cấp đổi sang Giấy chứng nhận mới thì theo quy định có được thực hiện cấp đổi với đúng thông tin trên Giấy chứng nhận cũ đã được cấp hay không, hay cần thực hiện việc nộp phạt và khôi phục hiện trạng đất theo Giấy chứng nhận đã cấp và thủ tục cần thực hiện để xin cấp đổi như thế nào?

Tôi chuyển đổi sổ đỏ cũ được cấp ngày 12/4/1995 sang sổ hồng theo quy định pháp luật hiện nay. Nhưng do hàng xóm gây khó dễ không ký giáp ranh nên hiện không thể làm sổ đỏ được. Trong lúc đó hàng xóm đã chuyển đổi được mà tôi chưa bao giờ ký giáp ranh cho họ. Tôi xin hỏi nếu trong trường hợp làm chuyển đổi sổ, đo đạc lại mà hàng xóm không ký giáp ranh thì nhà tôi có thể làm sổ đỏ được hay không?

Bố tôi mới mất, để lại cho gia đình 1 ngôi nhà. Sau khi nhờ bên văn phòng công chứng soạn hồ sơ để nhận thừa kế thì nhà tôi có việc và quá hạn ra UBND nơi cư trú để làm hồ sơ đăng ký biến động đất đai 10 ngày nên bị xử phạt hành chính về việc chậm đăng ký biến động đất đai. Nhà tôi đã nộp hồ sơ đầy đủ theo hướng dẫn của UBND phường. Đến hạn trên giấy báo (15 ngày sau khi tiếp nhận hồ sơ) thì bên phường báo bận nên chưa giải quyết được hồ sơ và hồ sơ sai sót. Tôi xin hỏi, hồ sơ xử phạt chậm đăng ký biến động đất đai gồm những gì? Việc bên phường chậm trễ giải quyết hồ sơ xử phạt có khiến thời gian quá hạn bị tăng lên dẫn đến việc tiền phạt hành chính chậm đăng ký biến động đất đai nhiều hơn không?

Theo quy định của Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Nghị định số 175/2024/NĐ-CP thì cơ quan quản lý hoạt động về xây dựng cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động khảo sát địa hình; khảo sát địa chất cho cá nhân (đã bãi bỏ chứng chỉ hoạt động xây dựng đối với doanh nghiệp). Theo quy định tại Luật Đo đạc và bản đồ 2018 và Nghị định số 27/2019/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động khảo sát địa hình phải có giấy phép hoạt động đo đạc và bản đồ, chứng chỉ hành nghề cá nhân do Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam cấp. Tôi xin hỏi, chứng chỉ cá nhân để thực hiện khảo sát địa hình do cơ quan, đơn vị: Bộ Xây dựng/Sở Xây dựng hay Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam cấp thì được tham gia khảo sát địa hình phục vụ lập đồ án quy hoạch xây dựng? Cá nhân được cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động khảo sát địa hình do Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam cấp mà chuyên ngành đào tạo là Quản lý đất đai có được tham gia khảo sát địa hình phục vụ lập đồ án quy hoạch xây dựng không? Tổ chức tư vấn bảo đảm điều kiện hoạt động khảo sát địa hình theo quy định tại Nghị định số 175/2024/NĐ-CP và Luật Xây dựng thì có cần phải có giấy phép hoạt động đo và bản đồ do Cục Đo đạc, Bản đồ và Thông tin địa lý Việt Nam (đối với cả trường hợp khảo sát địa hình cho công trình giao thông, thủy lợi) không?

Tôi thuộc đối tượng quy định tại khoản 5 Điều 76 của Luật Nhà ở (không có hợp đồng lao động, không được hưởng lương hưu do cơ quan BHXH chi trả). Cuối năm 2025, tôi gửi giấy xác nhận đối tượng về UBND xã và giấy xác nhận thu nhập về Công an xã để làm hồ sơ mua nhà ở xã hội. Tuy nhiên, cả 2 cơ quan đều từ chối làm thủ tục cho tôi với lý do "không biết thu nhập thế nào, không có gì để chứng minh". Xin hỏi, tôi cần đến cơ quan nào để chứng minh đối tượng và thu nhập của mình?

Tôi được ủy quyền đi nộp hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho thửa đất của gia đình ông N.H.H có nguồn gốc và quá trình sử dụng như sau: Thửa đất có nguồn gốc đất ao, thuộc thửa số 14, tờ bản đồ số 13 (bản đồ địa chính năm 1994) tại phường Mai Dịch, Cầu Giấy (cũ). Nguồn gốc ban đầu của thửa đất là của cụ N.H.T từ trước năm 1955. Sau khi cụ T mất năm 1955, bà N.T.M tiếp tục sử dụng thửa ao này. Việc sử dụng được thể hiện trên hồ sơ địa chính và bản đồ các năm 1960, 1978 lưu tại địa phương. Năm 1965, theo chủ trương quản lý của Nhà nước thời kỳ đó, Hợp tác xã nông nghiệp Mai Dịch quản lý toàn bộ ao hồ tư nhân trong địa phương, trong đó có thửa ao nêu trên để phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đến năm 1979, do Hợp tác xã buông lỏng quản lý, ông N.H.H đã trực tiếp sử dụng thửa ao để thả cá liên tục nhiều năm. Trên bản đồ hiện trạng lập năm 1986 và sổ sách quản lý kèm theo thể hiện thửa đất số 106, tờ bản đồ số 5, diện tích 544 m² đất ao đứng tên ông N.H.H. Ngày 13/01/1992, ông N.H.H có "Đơn xin làm nhà trên đất ao" và được UBND thị trấn Mai Dịch xác nhận, đóng dấu. Sau khi được địa phương đồng ý, gia đình ông H san lấp ao, xây nhà cấp 4 để ở và sử dụng ổn định, nộp thuế nhà đất cho đến nay. Nay ngôi nhà cũ đã bị sập. Năm 2009, UBND quận Cầu Giấy (cũ) và năm 2011, UBND TP. Hà Nội đã có văn bản khẳng định ông H đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và yêu cầu các cơ quan chuyên môn hướng dẫn gia đình làm thủ tục. Năm 2025, gia đình ông H xin cấp Giấy chứng nhận thì được UBND phường Phú Diễn (phường Mai Dịch sáp nhập vào Phú Diễn) từ chối, với lý do: thửa đất đang nằm trong quy hoạch đất cơ quan, trường học; đơn xin làm nhà có xác nhận của UBND thị trấn Mai Dịch năm 1992, nhưng sổ mục kê năm 1994 vẫn ghi "đất ao". Qua tìm hiểu, khu vực đất ông H mới chỉ có quy hoạch 1/2000, chưa có dự án triển khai, chưa có quyết định hay thông báo thu hồi đất. Trên thực tế, nhiều gia đình vẫn được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng thêm nội dung trên sổ đỏ thể hiện có quy hoạch. Tôi xin hỏi, vậy thửa đất nhà ông H có đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (có ghi quy hoạch) hay không? Thời gian sử dụng vào mục đích đất ở có quyết định thế nào tới việc cấp sổ, được quy định tại văn bản pháp luật nào? Pháp luật quy định thế nào về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với đất trong quy hoạch nhưng chưa có quyết định, thông báo thu hồi?

Gia đình tôi sử dụng ổn định một thửa đất tại địa phương gần 30 năm, không có tranh chấp. Đến nay gia đình mới làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Vừa qua, tôi đã nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền. Cán bộ địa chính đã về tiến hành đo đạc thực tế thửa đất. Thửa đất của tôi giáp ranh với hai hộ gia đình khác, một hộ đã có mặt, phối hợp chứng kiến việc đo đạc và ký xác nhận giáp ranh đầy đủ, hộ còn lại đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng hiện chủ hộ đi làm ăn xa, trên đất chỉ có nhà thờ, không có người thường trú nên không có ai đứng ra ký xác nhận giáp ranh. Do không có chữ ký xác nhận của hộ giáp ranh này nên cán bộ địa chính đã tạm hoãn việc hoàn tất đo đạc và hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình tôi. Trong khi đó, gia đình tôi sử dụng đất ổn định, lâu dài, không có tranh chấp với các hộ xung quanh, kể cả hộ đang vắng mặt. Tôi xin hỏi, trường hợp hộ liền kề vắng mặt, không thể ký xác nhận giáp ranh thì gia đình tôi cần thực hiện những thủ tục gì để tiếp tục làm Giấy chứng nhận? Cơ quan địa phương có thể căn cứ vào biên bản xác nhận thực địa, ý kiến của các hộ liền kề khác hoặc xác nhận của chính quyền địa phương để thay thế chữ ký của hộ vắng mặt hay không? Có quy định nào hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp tương tự để người dân có thể hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất?

Theo quy định trước đây (Luật Nhà ở 2014), người đang thuê nhà ở xã hội được mua lại nhà ở này với giá quy định cho nhà ở xã hội sau 5 năm thuê. Tuy nhiên tại khoản 9 Điều 88 Luật Nhà ở 2023 quy định: “Chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội để cho thuê được bán nhà ở này theo cơ chế thị trường sau 10 năm kể từ ngày nghiệm thu đưa vào sử dụng cho đối tượng có nhu cầu nếu dự án phù hợp với quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị và quy định của pháp luật về đất đai…”. Tôi xin hỏi, với quy định hiện nay, đối với các căn hộ cho thuê trong dự án nhà ở xã hội thì sau khi hết hợp đồng thuê 5 năm, người đang thuê được mua lại nhà theo giá nhà ở xã hội hay giá thương mại theo cơ chế thị trường?

Năm 2004, tôi mua bằng giấy viết tay một thửa đất chưa có Giấy chứng nhận. Nay tôi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận lần đầu thì được UBND phường thông báo chuyển quyền không đủ điều kiện sẽ áp dụng khoản 2 Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định những trường hợp không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 33 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020. Đồng thời cho biết, tôi vi phạm Điều 17 chuyển quyền, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp bằng quyền sử dụng đất mà không đủ điều kiện theo quy định Nghị định số 123/2024/NĐ-CP nhưng do quá thời hiệu xử phạt (là 2 năm) nên sẽ áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Theo Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 thì: "i) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật;". Và căn cứ theo điểm c khoản 2 Điều 6 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP để xác định số lợi bất hợp pháp. Tôi xin hỏi, hành vi mua bán giấy tay năm 2004 đối với thửa đất chưa có Giấy chứng nhận, có phát sinh số lợi bất hợp pháp hay không (theo định nghĩa số lợi bất hợp pháp), và có phải áp dụng biện pháp khắc phục là nộp số lợi bất hợp pháp hay không? Căn cứ vào quy định pháp luật nào để khẳng định là có hoặc không?

Gia đình tôi có thửa đất được thông báo thu hồi để thực hiện dự án. Đến năm 2025, dự án vẫn chưa thực hiện, gia đình tôi làm đơn kiến nghị để cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Sau đó, gia đình tôi nhận được văn bản trả lời nhưng không có thời gian và hướng dẫn cụ thể để thực hiện thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tôi xin hỏi, thửa đất hiện tại của gia đình có được thực hiện thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay không? Mốc thời gian nào thì gia đình sẽ được thực hiện thủ tục nêu trên?

Tôi là kỹ sư cơ khí, có 15 năm kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực cơ điện và thi công lắp đặt thiết bị cơ khí cho các dự án công nghiệp quy mô lớn. Trong quá trình công tác, tôi đã trực tiếp tham gia nhiều dự án trọng điểm. Gần đây, tôi đảm nhiệm công tác tư vấn phần cơ, đặc biệt liên quan đến lắp đặt thiết bị cơ khí trong nhà máy. Tuy nhiên, hiện nay khi thực hiện thủ tục xin cấp chứng chỉ hành nghề giám sát lắp đặt thiết bị cơ điện công trình công nghiệp, tôi gặp vướng mắc lớn là bằng cấp chuyên ngành kỹ sư cơ khí chế tạo máy không được xem là phù hợp để cấp chứng chỉ, trong khi yêu cầu lại nghiêng về chuyên ngành kỹ sư nhiệt hoặc các chuyên ngành khác. Tôi nhận thấy quy định này chưa phản ánh đúng thực tiễn ngành nghề và năng lực chuyên môn thực tế của người hành nghề, vì công tác giám sát lắp đặt thiết bị cơ điện trong nhà máy, đặc biệt phần cơ khí, đòi hỏi kinh nghiệm thực tế thi công, hiểu biết về thiết bị, kết cấu, lắp đặt, nghiệm thu và vận hành hơn là chỉ dựa trên tên gọi chuyên ngành bằng cấp. Kỹ sư cơ khí chế tạo máy là lực lượng trực tiếp tham gia sâu nhất trong quá trình thi công, lắp đặt và giám sát phần cơ khí tại các nhà máy công nghiệp lớn. Nếu áp dụng máy móc theo tên chuyên ngành đào tạo, nhiều kỹ sư có năng lực và kinh nghiệm thực tế lâu năm sẽ bị loại khỏi phạm vi hành nghề, gây lãng phí nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc yêu cầu người đã có hơn 10-15 năm kinh nghiệm thực tế phải quay lại học thêm một bằng đại học khác chỉ để phù hợp về tên gọi chuyên ngành là chưa hợp lý, tạo thêm thủ tục hành chính không cần thiết, tăng chi phí xã hội và không phản ánh đúng năng lực chuyên môn thực tế. Vì vậy, tôi đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét mở rộng phạm vi chuyên ngành được công nhận phù hợp đối với chứng chỉ hành nghề giám sát lắp đặt thiết bị cơ điện công trình công nghiệp, bao gồm cả kỹ sư cơ khí chế tạo máy. Đánh giá năng lực hành nghề dựa trên kinh nghiệm thực tế, hồ sơ dự án đã tham gia và năng lực chuyên môn thay vì chỉ căn cứ cứng nhắc vào tên gọi chuyên ngành trên văn bằng. Có hướng dẫn rõ ràng, phù hợp với thực tiễn ngành công nghiệp để tránh gây khó khăn cho đội ngũ kỹ sư đã có nhiều năm cống hiến trong lĩnh vực này. Theo tôi việc điều chỉnh theo hướng thực tiễn và hợp lý sẽ góp phần giảm bớt thủ tục hành chính không cần thiết, tận dụng hiệu quả nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao và hỗ trợ sự phát triển bền vững của ngành xây dựng công nghiệp tại Việt Nam.