Hỏi đáp về quyền sử dụng đất

Ông nội tôi khai hoang thửa đất năm 1985, sử dụng trồng cây lâu năm. Năm 2015, ông nội cho lại tôi. Tôi sử dụng trồng cây lâu năm, đến năm 2018 thì cất nhà trên đất, ở đến nay. Thửa đất tôi đang sử dụng phù hợp với quy hoạch sử dụng đất (quy hoạch đất ở). Nay, tôi xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mục đích sử dụng là đất ở có được không? Nếu cấp đất ở thì phải nộp tiền sử dụng đất như thế nào và nộp theo quy định nào?

Năm 2007, tôi mua một phần thửa đất của nhà kế bên. Năm 2009, khi đo đạc đã được đo thành 2 thửa. Xin hỏi, nay tôi muốn cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất có được không? Thời điểm sử dụng đất xác định theo giấy tờ mua bán hay thời điểm sử dụng của người bán đất (hiện trạng có nhà ở, chủ đất sử dụng từ năm 1990)?

Tôi gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện Thủ tục hành chính 1.013993 “Đăng ký, cấp Giấy chứng nhận đối với trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không đúng mục đích đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất trước ngày 01 tháng 7 năm 2014”, cụ thể như sau: Quyết định số 3380/QĐ-BNNMT ngày 25/8/2025 đã công bố thủ tục hành chính mới trong lĩnh vực đất đai, với điều kiện: (i) Thửa đất đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất (cấp Giấy chứng nhận) trước ngày 01/7/2014; (ii) Hiện trạng thửa đất phù hợp với quy hoạch; (iii) Người sử dụng đất hoàn thành nghĩa vụ tài chính. Như vậy, theo tôi hiểu, hành vi xây dựng nhà ở hoặc công trình trên đất nông nghiệp, dù phát sinh trước hay sau ngày 1/7/2014, nếu đáp ứng đủ các điều kiện trên thì đều thuộc phạm vi xem xét, giải quyết theo Thủ tục hành chính 1.013993. Tuy nhiên, thực tiễn áp dụng trước đây thường giới hạn thời điểm vi phạm “trước ngày 1/7/2014” (theo Điều 139 Luật Đất đai), dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau tại các địa phương, gây khó khăn cho công dân. Về sự thống nhất với quy định xử lý vi phạm hành chính theo Nghị định số 123/2024/NĐ-CP (thay thế, kế thừa Nghị định số 91/2019/NĐ-CP), hành vi sử dụng đất sai mục đích bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả như: “a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai; b) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ hành vi vi phạm”. Căn cứ Điều 63, Điều 68 Nghị định số 78/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, việc viện dẫn khoản, điều luật phải dựa vào nội dung chính của khoản điều đó, không bị giới hạn bởi tiêu đề điều luật. Do đó, khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai có giá trị áp dụng độc lập, không bị ràng buộc bởi mốc thời gian “trước ngày 1/7/2014” nêu trong tiêu đề Điều 139. Cách hiểu này phù hợp với cấu trúc và tinh thần lập quy của Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, khi nhiều điều đã tách bạch ngoại lệ “trừ trường hợp khoản 3 Điều 139”, thể hiện ý chí lập pháp muốn khoản 3 vận hành như một cơ chế độc lập, không máy móc buộc khôi phục trong các trường hợp đáp ứng điều kiện. Từ những căn cứ trên, tôi xin hỏi, khi giải quyết theo Thủ tục hành chính 1.013993, hộ gia đình, cá nhân có thuộc diện bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả “buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm” hay không? Trường hợp Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai từ chối tiếp nhận/giải quyết hồ sơ với lý do hành vi sử dụng sai mục đích phát sinh sau ngày 1/7/2014, hoặc viện dẫn các quy định xử phạt vi phạm hành chính tại Nghị định số 123/2024/NĐ-CP để từ chối, thì xử lý như thế nào cho thống nhất?

Ngày 28/5/1990, gia đình tôi được UBND huyện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng 1.064 m2 đất, mục đích sử dụng: đất khu dân cư, nguồn gốc sử dụng: cấp năm 1976. Tôi xin hỏi, căn cứ Quyết định số 237/QĐ-LB ngày 3/8/1989 của Liên Tổng cục Quản lý ruộng đất và Tổng cục Thống kê thì loại đất khu dân cư tại thời điểm được cấp Giấy chứng nhận là loại đất gì, có phải là loại đất ở thành thị hay không?

Gia đình tôi được giao ruộng từ năm 1993, năm 2000 khi điều chỉnh giao bổ sung, gia đình xin giao đất ruộng về vùng quy hoạch chuyển đổi được phép làm vườn ao. Hồ sơ đo đạc năm 2006 đã thể hiện loại đất là vườn ao (bản đồ địa chính năm 2006). Giờ gia đình tôi muốn cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thì được trả lời do không có giấy tờ cho phép chuyển đổi từ đất trồng lúa sang đất vườn ao nên không cấp bìa đất nông nghiệp được. Xã cũng không lưu giấy tờ gì chứng minh gia đình tôi được phép chuyển đổi. Gia đình tôi sử dụng đất ổn định, không tranh chấp, phù hợp quy hoạch. Tôi xin hỏi, tôi cần làm gì để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp?

Năm 2014, UBND xã bán trái thẩm quyền cho gia đình tôi 1 lô đất, gia đình đã nộp đủ tiền. Năm 2017, UBND xã quy hoạch khu dân cư, có bản vẽ quy hoạch tỉ lệ 1/500, đã được UBND tỉnh giao đất để quy hoạch điểm dân cư. Lô đất gia đình tôi mua thuộc 1 trong 7 lô đất xã quy hoạch khu dân cư. Xin hỏi, gia đình tôi có được cấp Giấy chứng nhận hay không?

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của tôi được cấp năm 2019, mục đích sử dụng đất là đất ở tại đô thị. Sau khi sáp nhập địa giới, thực hiện chính quyền 2 cấp, ông Khanh liên hệ Văn phòng đăng ký đất đai để làm thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận thì được hướng dẫn cấp đổi lại mục đích sử dụng đất là đất ở tại nông thôn. Tôi xin hỏi, như vậy có đúng không?

Gia đình tôi có thửa đất trồng cây lâu năm, diện tích 350 m2, nằm trong khu dân cư có quy hoạch khu đất ở. Gia đình muốn chuyển đổi 100 m2 sang đất ở để xây nhà. Tháng 1/2025, gia đình tôi có làm thủ tục xin chuyển đổi nhưng Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh huyện từ chối phê duyệt với lý do: thửa đất không đủ điều kiện tách thửa do mặt tiền thửa đất không đủ 10 m để tách làm 2 thửa theo quy định và yêu cầu gia đình bà chuyển đổi toàn bộ diện tích 350 m2 (kích thước thửa đất là: 8,92 m x 39,90 m). Hoàn cảnh kinh tế của gia đình tôi không đủ để thực hiện chuyển mục đích toàn bộ thửa đất. Tôi xin hỏi, Văn phòng Đăng ký đất đai hướng dẫn như vậy có đúng không? Làm thế nào để gia đình tôi có thể xây được nhà mà không sai phạm luật?

Tôi xin hỏi, giấy chuyển nhượng đất làm nhà có chứng thực năm 1989, nay Chủ tịch xã đã chứng thực giấy trên, xác nhận thửa đất mua bán năm 1989 là đất ở, vậy khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận lần đầu, có đủ căn cứ để áp dụng điểm d khoản 1 Điều 100 Luật Đất đai năm 2013 (hay điểm d khoản 1 Điều 137 Luật Đất đai năm 2024) hay không? Trên giấy đó ghi tên người khác, kèm theo giấy tờ mua bán có chữ ký của các bên liên quan nên theo khoản 2 Điều 100 Luật Đất đai năm 2013 (hay khoản 5 Điều 137 Luật Đất đai năm 2024) thì trường hợp này được cấp Giấy chứng nhận và không phải nộp tiền sử dụng đất có đúng không? Đồng thời có áp dụng được khoản 2 Điều 11 Luật Đất đai năm 2013 (hay khoản 2 Điều 10 Luật Đất đai năm 2024) để được công nhận loại đất là đất ở hay không?

Hộ ông Nguyễn Văn A được UBND xã giao đất không đúng thẩm quyền 300 m2 đất để xây dựng nhà ở và đã thu tiền để được sử dụng đất từ năm 1996. Từ năm 1996 đến tháng 3/2015, hộ ông Nguyễn Văn A sử dụng đất để trồng cây. Đến năm 2015 thì hộ ông Nguyễn Văn A mới xây dựng công trình nhà ở. Theo Điều 140 Luật Đất đai, những trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền thì phải sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2014. Tôi xin hỏi, vậy với trường hợp nêu trên thì ông Nguyễn Văn A có đủ điều kiện công nhận quyền sử dụng 300 m2 là đất ở không (quy hoạch là đất ở dân cư; không có tranh chấp với ai)? Nếu đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận thì áp dụng theo khoản nào của Điều 140 (đề nghị được hướng dẫn thêm về cụm từ sử dụng ổn định đối với tình huống này)? Nếu không đủ điều kiện công nhận quyền sử dụng 300 m2 đất ở thì việc hộ gia đình xây dựng nhà ở năm 2015 trên đất UBND xã giao không đúng thẩm quyền cơ quan quản lý nhà nước xử lý giải quyết trường hợp này như thế nào? Mặt khác, đối với trường hợp UBND xã giao đất không đúng thẩm quyền 300 m2 đất để xây dựng nhà ở (đã thu tiền sử dụng đất để được sử dụng đất) từ năm 1996; nhưng đến thời điểm này mới bắt đầu tiến hành xây dựng (địa bàn xã là đất ở nông thôn, chưa có quy hoạch chung, quy hoạch phân khu thuộc địa bàn miễn phép xây dựng) thì có đủ điều kiện xây dựng nhà ở không? Nếu không đủ điều kiện thì xử lý vi phạm hành chính theo quy định như thế nào?

Năm 1997, thôn tôi thông báo chính sách tạo điều kiện cho các gia đình có 2 con trai mua đất ở ngoài mặt đường tỉnh 285 (đoạn qua thôn). Bố mẹ tôi có mua từ thôn và được giao một suất 10 m mặt đường cùng nhiều hộ khác trong thôn. Hiện trạng đất, gia đình tôi sử dụng ổn định từ năm 1997, chưa xây nhà, không tranh chấp, chỉ có một chủ sử dụng từ khi được giao đất đến nay. Bản đồ địa chính ở xã có ghi nhận bố tôi đang sử dụng thửa đất này, loại đất ONT. Giấy tờ hiện có: (1) hóa đơn đóng thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hằng năm (còn lưu từ năm 2015 cho tới hiện tại) đứng tên bố tôi; (2) sổ bộ thuế của kế toán thôn có ghi nhận diện tích đất tính thuế là 199 m2; (3) thực tế đất đang sử dụng khoảng 285,8 m2 (theo số liệu cán bộ địa chính tỉnh về đo đạc cập nhật hiện trạng sử dụng đất lần gần nhất); (4) hóa đơn mua đất năm 1997 (không có, do thôn chỉ thu tiền, ghi nhận vào sổ của thôn, không phát lại phiếu thu/biên lai/hóa đơn cho người dân); (5) biên bản giao đất năm 1997 (không có, thôn không cấp). Tôi xin hỏi, từ các căn cứ nêu trên, gia đình tôi có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay không? Mức tiền sử dụng đất hoặc các loại thuế phí phải nộp để cấp Giấy chứng nhận được tính như thế nào, hồ sơ cần những gì?