Hỏi đáp về quyền sử dụng đất

Ông bà tôi có 1 thửa đất sử dụng ổn định từ năm 1950, ông bà chia cho 3 người con bằng miệng và đã xây 3 nhà từ năm 1995. Giờ 3 hộ gia đình của 3 người con vẫn đang sinh sống trên mảnh đất này. Tôi xin hỏi, nay gia đình tôi muốn cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu thì hạn mức đất ở có được tính riêng cho từng hộ không?

Tháng 4/2026, gia đình tôi làm thủ tục chuyển mục đích sử dụng 360 m2 đất nông nghiệp sang đất ở, UBND xã đã có quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất và có thông báo thuế. Tuy nhiên, hiện nay, gia đình tôi không đủ khả năng tài chính để nộp tiền sử dụng đất. Xin hỏi, tôi có thể xin hủy quyết định cho phép chuyển mục đích của xã hay không? Theo tôi tìm hiểu thì hiện nay chưa có quy định nào cho phép hủy quyết định chuyển mục đích sử dụng đất. Trường hợp của tôi có thuộc khoản 3 Điều 8 Thông tư liên tịch số 11/2025/TTLT-VKSNDTC-TANDTC-BCA-BQP-BTP-BTC-BCT-BXD-BNN&MT-KTNN-TTCP hướng dẫn việc xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015 là giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất không thực hiện nghĩa vụ tài chính với nhà nước hay không?

Tại khoản 1 Điều 11 Thông tư số 23/2014/TT-BTNMT quy định: “1. Trường hợp trong quyết định giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, gia hạn sử dụng đất, hợp đồng hoặc văn bản nhận chuyển quyền sử dụng đất và các giấy tờ khác về quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai; giấy tờ về quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất quy định tại các điều 31, 32, 33 và 34 của Nghị định số 43/2014/NĐ-CP có nội dung hạn chế về quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất thì ghi nội dung hạn chế theo giấy tờ đó”. Tuy nhiên, tại điểm a khoản 11 Điều 8 Thông tư số 10/2024//TT-BTNMT quy định: “11. Thông tin về hạn chế quyền sử dụng đất được thể hiện như sau: a) Nội dung thông tin về hạn chế quyền sử dụng đất thể hiện đối với các trường hợp như sau: … - Trường hợp trong quyết định giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất có nội dung hạn chế quyền sử dụng đất thì thể hiện: “Thửa đất (hoặc Thửa đất có ... m2 (nếu một phần thửa có hạn chế))... (ghi nội dung hạn chế theo giấy tờ hiện có) theo ... (ghi tên giấy tờ có nội dung hạn chế)”;”. Như vậy, theo quy định hiện hành tại Thông tư số 10/2024/TT-BTNMT thì nội dung hạn chế quyền sử dụng đất phát sinh từ hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất, như trường hợp để một phần đất để thờ cúng theo hợp đồng chuyển quyền sẽ không được ghi nhận trên Giấy chứng nhận. Nếu nội dung hạn chế này không được thể hiện trên Giấy chứng nhận thì khi thửa đất tiếp tục được chuyển nhượng hoặc thực hiện các giao dịch khác, cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận và người nhận chuyển quyền sau đó có thể không biết được sự tồn tại của thỏa thuận này, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp về sau. Tôi xin hỏi, vậy trường hợp trong hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất có thỏa thuận hạn chế quyền sử dụng đất đối với một phần diện tích đất để làm nơi thờ cúng thì có được ghi nhận trên Giấy chứng nhận hay không? Trường hợp không được ghi nhận trên Giấy chứng nhận thì việc bảo đảm thực hiện và công khai nội dung hạn chế này được thực hiện theo như thế nào để tránh phát sinh tranh chấp trong quá trình sử dụng đất và các lần chuyển quyền tiếp theo?

Tôi chuyển đổi sổ đỏ cũ được cấp ngày 12/4/1995 sang sổ hồng theo quy định pháp luật hiện nay. Nhưng do hàng xóm gây khó dễ không ký giáp ranh nên hiện không thể làm sổ đỏ được. Trong lúc đó hàng xóm đã chuyển đổi được mà tôi chưa bao giờ ký giáp ranh cho họ. Tôi xin hỏi nếu trong trường hợp làm chuyển đổi sổ, đo đạc lại mà hàng xóm không ký giáp ranh thì nhà tôi có thể làm sổ đỏ được hay không?

Bố tôi mới mất, để lại cho gia đình 1 ngôi nhà. Sau khi nhờ bên văn phòng công chứng soạn hồ sơ để nhận thừa kế thì nhà tôi có việc và quá hạn ra UBND nơi cư trú để làm hồ sơ đăng ký biến động đất đai 10 ngày nên bị xử phạt hành chính về việc chậm đăng ký biến động đất đai. Nhà tôi đã nộp hồ sơ đầy đủ theo hướng dẫn của UBND phường. Đến hạn trên giấy báo (15 ngày sau khi tiếp nhận hồ sơ) thì bên phường báo bận nên chưa giải quyết được hồ sơ và hồ sơ sai sót. Tôi xin hỏi, hồ sơ xử phạt chậm đăng ký biến động đất đai gồm những gì? Việc bên phường chậm trễ giải quyết hồ sơ xử phạt có khiến thời gian quá hạn bị tăng lên dẫn đến việc tiền phạt hành chính chậm đăng ký biến động đất đai nhiều hơn không?

Tôi được ủy quyền đi nộp hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho thửa đất của gia đình ông N.H.H có nguồn gốc và quá trình sử dụng như sau: Thửa đất có nguồn gốc đất ao, thuộc thửa số 14, tờ bản đồ số 13 (bản đồ địa chính năm 1994) tại phường Mai Dịch, Cầu Giấy (cũ). Nguồn gốc ban đầu của thửa đất là của cụ N.H.T từ trước năm 1955. Sau khi cụ T mất năm 1955, bà N.T.M tiếp tục sử dụng thửa ao này. Việc sử dụng được thể hiện trên hồ sơ địa chính và bản đồ các năm 1960, 1978 lưu tại địa phương. Năm 1965, theo chủ trương quản lý của Nhà nước thời kỳ đó, Hợp tác xã nông nghiệp Mai Dịch quản lý toàn bộ ao hồ tư nhân trong địa phương, trong đó có thửa ao nêu trên để phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đến năm 1979, do Hợp tác xã buông lỏng quản lý, ông N.H.H đã trực tiếp sử dụng thửa ao để thả cá liên tục nhiều năm. Trên bản đồ hiện trạng lập năm 1986 và sổ sách quản lý kèm theo thể hiện thửa đất số 106, tờ bản đồ số 5, diện tích 544 m² đất ao đứng tên ông N.H.H. Ngày 13/01/1992, ông N.H.H có "Đơn xin làm nhà trên đất ao" và được UBND thị trấn Mai Dịch xác nhận, đóng dấu. Sau khi được địa phương đồng ý, gia đình ông H san lấp ao, xây nhà cấp 4 để ở và sử dụng ổn định, nộp thuế nhà đất cho đến nay. Nay ngôi nhà cũ đã bị sập. Năm 2009, UBND quận Cầu Giấy (cũ) và năm 2011, UBND TP. Hà Nội đã có văn bản khẳng định ông H đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và yêu cầu các cơ quan chuyên môn hướng dẫn gia đình làm thủ tục. Năm 2025, gia đình ông H xin cấp Giấy chứng nhận thì được UBND phường Phú Diễn (phường Mai Dịch sáp nhập vào Phú Diễn) từ chối, với lý do: thửa đất đang nằm trong quy hoạch đất cơ quan, trường học; đơn xin làm nhà có xác nhận của UBND thị trấn Mai Dịch năm 1992, nhưng sổ mục kê năm 1994 vẫn ghi "đất ao". Qua tìm hiểu, khu vực đất ông H mới chỉ có quy hoạch 1/2000, chưa có dự án triển khai, chưa có quyết định hay thông báo thu hồi đất. Trên thực tế, nhiều gia đình vẫn được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng thêm nội dung trên sổ đỏ thể hiện có quy hoạch. Tôi xin hỏi, vậy thửa đất nhà ông H có đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (có ghi quy hoạch) hay không? Thời gian sử dụng vào mục đích đất ở có quyết định thế nào tới việc cấp sổ, được quy định tại văn bản pháp luật nào? Pháp luật quy định thế nào về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với đất trong quy hoạch nhưng chưa có quyết định, thông báo thu hồi?

Gia đình tôi sử dụng ổn định một thửa đất tại địa phương gần 30 năm, không có tranh chấp. Đến nay gia đình mới làm thủ tục xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Vừa qua, tôi đã nộp hồ sơ tại cơ quan có thẩm quyền. Cán bộ địa chính đã về tiến hành đo đạc thực tế thửa đất. Thửa đất của tôi giáp ranh với hai hộ gia đình khác, một hộ đã có mặt, phối hợp chứng kiến việc đo đạc và ký xác nhận giáp ranh đầy đủ, hộ còn lại đã có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng hiện chủ hộ đi làm ăn xa, trên đất chỉ có nhà thờ, không có người thường trú nên không có ai đứng ra ký xác nhận giáp ranh. Do không có chữ ký xác nhận của hộ giáp ranh này nên cán bộ địa chính đã tạm hoãn việc hoàn tất đo đạc và hồ sơ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho gia đình tôi. Trong khi đó, gia đình tôi sử dụng đất ổn định, lâu dài, không có tranh chấp với các hộ xung quanh, kể cả hộ đang vắng mặt. Tôi xin hỏi, trường hợp hộ liền kề vắng mặt, không thể ký xác nhận giáp ranh thì gia đình tôi cần thực hiện những thủ tục gì để tiếp tục làm Giấy chứng nhận? Cơ quan địa phương có thể căn cứ vào biên bản xác nhận thực địa, ý kiến của các hộ liền kề khác hoặc xác nhận của chính quyền địa phương để thay thế chữ ký của hộ vắng mặt hay không? Có quy định nào hướng dẫn cụ thể đối với trường hợp tương tự để người dân có thể hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất?

Năm 2004, tôi mua bằng giấy viết tay một thửa đất chưa có Giấy chứng nhận. Nay tôi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận lần đầu thì được UBND phường thông báo chuyển quyền không đủ điều kiện sẽ áp dụng khoản 2 Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 quy định những trường hợp không ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, được sửa đổi, bổ sung tại khoản 33 Điều 1 Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020. Đồng thời cho biết, tôi vi phạm Điều 17 chuyển quyền, cho thuê, cho thuê lại, thế chấp bằng quyền sử dụng đất mà không đủ điều kiện theo quy định Nghị định số 123/2024/NĐ-CP nhưng do quá thời hiệu xử phạt (là 2 năm) nên sẽ áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả. Theo Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 thì: "i) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật;". Và căn cứ theo điểm c khoản 2 Điều 6 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP để xác định số lợi bất hợp pháp. Tôi xin hỏi, hành vi mua bán giấy tay năm 2004 đối với thửa đất chưa có Giấy chứng nhận, có phát sinh số lợi bất hợp pháp hay không (theo định nghĩa số lợi bất hợp pháp), và có phải áp dụng biện pháp khắc phục là nộp số lợi bất hợp pháp hay không? Căn cứ vào quy định pháp luật nào để khẳng định là có hoặc không?

Gia đình tôi có thửa đất được thông báo thu hồi để thực hiện dự án. Đến năm 2025, dự án vẫn chưa thực hiện, gia đình tôi làm đơn kiến nghị để cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định. Sau đó, gia đình tôi nhận được văn bản trả lời nhưng không có thời gian và hướng dẫn cụ thể để thực hiện thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Tôi xin hỏi, thửa đất hiện tại của gia đình có được thực hiện thủ tục cấp đổi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay không? Mốc thời gian nào thì gia đình sẽ được thực hiện thủ tục nêu trên?

Gia đình tôi có thửa đất tự khai hoang, được cấp Giấy chứng nhận với mục đích là đất trồng lúa, Giấy chứng nhận có thời hạn đến năm 2000. Năm 2015, gia đình tự hạ mặt bằng để đào ao thả cá (không có sự can thiệp của chính quyền địa phương). Đến năm 2023, gia đình tôi không thả cá mà quay lại canh tác lúa (chưa khôi phục mặt bằng) trồng trong ao. Tôi xin hỏi, đến thời điểm hiện tại, thửa đất đó được xác định là loại đất gì?

Từ năm 1996 đến năm 2000, tôi nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất từ 05 hộ dân (đã có xác nhận của UBND xã Long Phước, tỉnh Đồng Nai tại thời điểm đó).Năm 2006, thực hiện chủ trương tổng đăng ký đất đai, tôi đã kê khai và diện tích này được hợp nhất thành thửa đất số 200, tờ bản đồ số 67 (tài liệu đo đạc năm 2016). Hiện nay, thông tin người sử dụng đất trên Bản đồ địa chính xã Long Phước, thành phố Đồng Nai đã cập nhật tên Trần Thị Ái Ngọc. Gia đình tôi quản lý, sử dụng đất ổn định, liên tục từ năm 1996 đến nay, không có tranh chấp, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại địa phương theo Văn bản xác nhận số 180/UBND ngày 24/6/2025 của UBND xã. Hiện nay, tôi có nhu cầu thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng gặp trở ngại khách quan do các chủ sử dụng đất cũ đã qua đời, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất gốc của các chủ cũ đã bị thất lạc và do thời gian trôi qua đã lâu nên bà không có thông tin về hàng thừa kế của các chủ cũ để phối hợp thực hiện thủ tục thu hồi sổ hoặc ký các văn bản liên quan. Để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của công dân theo quy định của Luật Đất đai hiện hành, tôi đề nghị cơ quan chức năng hướng dẫn các nội dung sau: Đối với trường hợp sử dụng đất ổn định lâu năm, không có tranh chấp và phù hợp với quy hoạch sử dụng đất tại địa phương; đồng thời có giấy tờ chuyển nhượng thực tế đã được UBND xã xác nhận, nhưng hiện nay chủ cũ đã mất và Giấy chứng nhận gốc đã bị thất lạc như nêu trên tôi có đủ điều kiện để nộp hồ sơ theo diện “Cấp Giấy chứng nhận lần đầu cho người đang sử dụng đất” theo quy định của Luật Đất đai hiện hành hay không? Nếu thuộc diện “Cấp Giấy chứng nhận lần đầu cho người đang sử dụng đất”, tôi đề nghị được hướng dẫn chi tiết danh mục hồ sơ cần chuẩn bị, và quy trình phối hợp với UBND xã theo đúng trình tự pháp luật. Trường hợp không thể thực hiện theo diện cấp lần đầu, tôi đề nghị được hướng dẫn mã thủ tục hành chính hoặc quy trình xử lý phù hợp đối với trường hợp nhận chuyển nhượng mà không liên lạc được với chủ cũ để tôi có cơ sở thực hiện.