Hỏi đáp về quyền sử dụng đất

Gia đình tôi có thửa đất trồng cây lâu năm, diện tích 350 m2, nằm trong khu dân cư có quy hoạch khu đất ở. Gia đình muốn chuyển đổi 100 m2 sang đất ở để xây nhà. Tháng 1/2025, gia đình tôi có làm thủ tục xin chuyển đổi nhưng Văn phòng đăng ký đất đai chi nhánh huyện từ chối phê duyệt với lý do: thửa đất không đủ điều kiện tách thửa do mặt tiền thửa đất không đủ 10 m để tách làm 2 thửa theo quy định và yêu cầu gia đình bà chuyển đổi toàn bộ diện tích 350 m2 (kích thước thửa đất là: 8,92 m x 39,90 m). Hoàn cảnh kinh tế của gia đình tôi không đủ để thực hiện chuyển mục đích toàn bộ thửa đất. Tôi xin hỏi, Văn phòng Đăng ký đất đai hướng dẫn như vậy có đúng không? Làm thế nào để gia đình tôi có thể xây được nhà mà không sai phạm luật?

Tôi xin hỏi, giấy chuyển nhượng đất làm nhà có chứng thực năm 1989, nay Chủ tịch xã đã chứng thực giấy trên, xác nhận thửa đất mua bán năm 1989 là đất ở, vậy khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận lần đầu, có đủ căn cứ để áp dụng điểm d khoản 1 Điều 100 Luật Đất đai năm 2013 (hay điểm d khoản 1 Điều 137 Luật Đất đai năm 2024) hay không? Trên giấy đó ghi tên người khác, kèm theo giấy tờ mua bán có chữ ký của các bên liên quan nên theo khoản 2 Điều 100 Luật Đất đai năm 2013 (hay khoản 5 Điều 137 Luật Đất đai năm 2024) thì trường hợp này được cấp Giấy chứng nhận và không phải nộp tiền sử dụng đất có đúng không? Đồng thời có áp dụng được khoản 2 Điều 11 Luật Đất đai năm 2013 (hay khoản 2 Điều 10 Luật Đất đai năm 2024) để được công nhận loại đất là đất ở hay không?

Hộ ông Nguyễn Văn A được UBND xã giao đất không đúng thẩm quyền 300 m2 đất để xây dựng nhà ở và đã thu tiền để được sử dụng đất từ năm 1996. Từ năm 1996 đến tháng 3/2015, hộ ông Nguyễn Văn A sử dụng đất để trồng cây. Đến năm 2015 thì hộ ông Nguyễn Văn A mới xây dựng công trình nhà ở. Theo Điều 140 Luật Đất đai, những trường hợp giao đất không đúng thẩm quyền thì phải sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2014. Tôi xin hỏi, vậy với trường hợp nêu trên thì ông Nguyễn Văn A có đủ điều kiện công nhận quyền sử dụng 300 m2 là đất ở không (quy hoạch là đất ở dân cư; không có tranh chấp với ai)? Nếu đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận thì áp dụng theo khoản nào của Điều 140 (đề nghị được hướng dẫn thêm về cụm từ sử dụng ổn định đối với tình huống này)? Nếu không đủ điều kiện công nhận quyền sử dụng 300 m2 đất ở thì việc hộ gia đình xây dựng nhà ở năm 2015 trên đất UBND xã giao không đúng thẩm quyền cơ quan quản lý nhà nước xử lý giải quyết trường hợp này như thế nào? Mặt khác, đối với trường hợp UBND xã giao đất không đúng thẩm quyền 300 m2 đất để xây dựng nhà ở (đã thu tiền sử dụng đất để được sử dụng đất) từ năm 1996; nhưng đến thời điểm này mới bắt đầu tiến hành xây dựng (địa bàn xã là đất ở nông thôn, chưa có quy hoạch chung, quy hoạch phân khu thuộc địa bàn miễn phép xây dựng) thì có đủ điều kiện xây dựng nhà ở không? Nếu không đủ điều kiện thì xử lý vi phạm hành chính theo quy định như thế nào?

Năm 1997, thôn tôi thông báo chính sách tạo điều kiện cho các gia đình có 2 con trai mua đất ở ngoài mặt đường tỉnh 285 (đoạn qua thôn). Bố mẹ tôi có mua từ thôn và được giao một suất 10 m mặt đường cùng nhiều hộ khác trong thôn. Hiện trạng đất, gia đình tôi sử dụng ổn định từ năm 1997, chưa xây nhà, không tranh chấp, chỉ có một chủ sử dụng từ khi được giao đất đến nay. Bản đồ địa chính ở xã có ghi nhận bố tôi đang sử dụng thửa đất này, loại đất ONT. Giấy tờ hiện có: (1) hóa đơn đóng thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hằng năm (còn lưu từ năm 2015 cho tới hiện tại) đứng tên bố tôi; (2) sổ bộ thuế của kế toán thôn có ghi nhận diện tích đất tính thuế là 199 m2; (3) thực tế đất đang sử dụng khoảng 285,8 m2 (theo số liệu cán bộ địa chính tỉnh về đo đạc cập nhật hiện trạng sử dụng đất lần gần nhất); (4) hóa đơn mua đất năm 1997 (không có, do thôn chỉ thu tiền, ghi nhận vào sổ của thôn, không phát lại phiếu thu/biên lai/hóa đơn cho người dân); (5) biên bản giao đất năm 1997 (không có, thôn không cấp). Tôi xin hỏi, từ các căn cứ nêu trên, gia đình tôi có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hay không? Mức tiền sử dụng đất hoặc các loại thuế phí phải nộp để cấp Giấy chứng nhận được tính như thế nào, hồ sơ cần những gì?

Bố mẹ tôi được địa phương cấp ruộng để canh tác nông nghiệp vào khoảng những năm 1980. Sau nhiều lần thay đổi quy hoạch, địa phương đã thực hiện chia điền, tách thửa, gộp thửa ruộng ở các khu vực khác nhau và tập kết thành một khu cho các hộ dân. Tháng 5/2016, bố tôi là chủ hộ được cấp sổ theo dõi thanh toán các khoản thu đến hộ với diện tích khoảng 3.000 m2. Hiện tại gia đình tôi vẫn canh tác và đóng thuế sản nông nghiệp hằng năm theo quy định. Tôi xin hỏi, gia đình tôi có thể nộp hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nông nghiệp cho diện tích đất trong sổ theo dõi không? Hay gia đình phải đợi địa phương ban hành thông tin hướng dẫn cho toàn bộ hộ dân trong thôn, xã? Toàn bộ dân trong khu vực đều chỉ có sổ theo dõi các khoản thu đến hộ. Nếu gia đình tôi có thể chủ động nộp đơn xin cấp Giấy chứng nhận, vậy gia đình cần phải chuẩn bị những loại giấy tờ gì, nộp tại đâu, bằng hình thức nào; các loại thuế, phí cần đóng gồm những gì? Ngoài ra, gia đình tôi có một mảnh đất gần 300 m2. Theo bố tôi kể, khoảng năm 1972 gần khu vực này đã xây trường học và được chính quyền địa phương mở đườn, làm mương tiêu nước. Sau khi giải phóng, trường học được di dời, địa phương đã chia cấp đất khu vực này cho người dân canh tác nông nghiệp. Kế bên mương có một mảnh đất, vì diện tích nhỏ nên thời đấy không ai canh tác, sử dụng. Kế bên mảnh đất này có một khu vực gọi là Viền Cồn Miểu, bố tôi theo bà nội khai hoang mở rộng để canh tác nông nghiệp. Khoảng năm 1990, bố mẹ tôi được bà nội giao cho sử dụng canh tác đến bây giờ. Sau nhiều lần thay đổi, mở rộng, nắn đường, mảnh đất trên được mở rộng và có diện tích 300 m2 như hiện tại. Bố mẹ tôi liên tục canh tác, sử dụng mảnh đất cho đến hiện nay, trong suốt quá trình sử dụng không xảy ra tranh chấp. Đất không có trên bản đồ. Gia đình tôi cũng không đóng thuế/sản và cũng không có bất cứ hồ sơ giấy tờ gì cho mảnh đất này. Tôi xin hỏi, gia đình tôi có thể xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mảnh đất nêu trên không? Nếu được, gia đình cần chuẩn bị những giấy tờ gì và cần liên hệ cơ quan nào để được hỗ trợ các hồ sơ liên quan?

Gia đình tôi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào tháng 3/1998 với diện tích đóng thuế là 1.200 m2. Theo quy định hiện nay, hạn mức đất ở giảm xuống còn tối đa là 400 m2. Tôi đến UBND xã để đăng ký làm thủ tục hạ hạn mức đất ở nhằm thuận tiện trong quá trình sử dụng và đóng nộp thuế thì được cán bộ phụ trách đất đai trả lời, xã chưa xây dựng được quy trình. Tôi xin hỏi, vậy quy trình này có được xây dựng đồng bộ trên phạm vi cả nước hay có sự khác nhau ở mỗi địa phương? Nếu thủ tục này không thực hiện ở cấp xã thì gia đình tôi có thể đến cơ quan nào để thực hiện việc hạ hạn mức đất ở? Quy trình này gồm những bước nào? Thủ tục giấy tờ ra sao? Và phí dịch vụ là bao nhiêu?

Năm 2000, gia đình tôi mua lại mảnh đất 122,1 m2 (hiện nay trên bản đồ địa chính có tên N.V.T) từ cơ quan thi hành án huyện nhưng đến nay chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Gia đình tôi đang sinh sống ổn định, đã làm nhà ở trên mảnh đất đó. Hiện nay, gia đình chỉ còn biên bản bàn giao đất trên thực địa có chính quyền xã, đại diện Phòng Giao thông Xây dựng huyện, Chi cục Thi hành án huyện, UBND xã, trưởng thôn ký tên; các giấy tờ khác do thời gian đã lâu nên thất lạc. Tôi xin hỏi, làm thế nào và phải có những điều kiện gì để gia đình tôi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất? Gia đình tôi đã đến Trung tâm hành chính công liên phường hỏi thủ tục và nhận được yêu cầu phải có hàng loạt giấy tờ để chứng minh, mà những giấy tờ đó gia đình không có.

Năm 1991, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, đồng thời thực hiện Luật Đất đai năm 1987 (có hiệu lực thi hành từ ngày 8/1/1988), UBND huyện Thuận Thành, tỉnh Hà Bắc và các cấp chính quyền triển khai việc kê khai đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tập trung cho 1.610 hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn xã Gia Đông. Bố tôi đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện Thuận Thành, tỉnh Hà Bắc cấp ngày 18/12/1991. Luật Đất đai năm 1987, điểm b mục 2 phần V Thông tư số 302-TT/ĐKTK ngày 28/10/1989 của Tổng cục Quản lý ruộng đất quy định về nội dung khi viết trên Giấy chứng nhận: “Chú ý: - Tên của tổ chức hoặc cá nhân ghi trong Giấy chứng nhận phải đúng với tên đã ghi trong đơn xin đăng ký quyền sử dụng đất, sổ địa chính, danh sách đã được duyệt. - Nếu chủ sử dụng đất là cá nhân thì ghi thêm số Chứng minh thư nhân dân”. Mặt khác, theo Công văn số 373/CV-CNVPĐKĐĐ ngày 13/10/2023 của Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai thị xã Thuận Thành; Công văn số 231/TNMT-ĐĐ ngày 18/10/2023 của Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Thuận Thành; Công văn 1472/UBND-TNMT của UBND thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh ngày 24/10/2024 và Công văn số 74/CV-TNMT của Phòng Tài nguyên và Môi trường thị xã Thuận Thành ngày 03/04/2023 thì: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện Thuận Thành, tỉnh Hà Bắc cấp ngày 18/12/1991 mang tên bố tôi là cấp cho hộ gia đình tôi bao gồm các thành viên theo xác nhận của UBND xã Gia Đông ngày 14/3/2023. Tôi xin hỏi, như vậy đối với việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do UBND huyện Thuận Thành, tỉnh Hà Bắc cấp ngày 18/12/1991 mang tên bố của tôi là cấp cho hộ gia đình hay cấp riêng cho cá nhân bố tôi?

Gia đình tôi mua lại một mảnh đất vào năm 1986. Mảnh đất có nguồn gốc được chính quyền cấp từ khoảng năm 1980-1981, nằm trong khu dân cư, 3 mặt giáp nhà ở của dân cư, một mặt giáp mương tưới tiêu ruộng đồng. Sau khi mua lại đất, gia đình tôi sinh sống đến khoảng năm 1996 thì chuyển đi nơi khác do trũng thấp, nhưng vẫn duy trì trông coi, chăn nuôi, canh tác. Ngày 24/4/2008, gia đình tôi được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho mảnh đất trên. Thời điểm được Giấy chứng nhận, do vị trí trũng thấp, hàng rào cây cối xung quanh hơi rậm, một hướng giáp với ao cá của hàng xóm mà bờ ao rậm rạp đã bị sói lở nên việc đo đạc thủ công lúc đó cho diện tích thửa đất là 230 m2. Hiện nay có chính sách cấp lại Giấy chứng nhận mới, gia đình tôi đăng ký sau khi đã phát quang cây cối, xây dựng hàng rào gạch, kè lại bờ ao. Cán bộ đo đạc xác nhận số đo tăng thêm 39 m2 (tổng diện tích là 230 + 39 = 269 m2). Mặc dù không có thay đổi về ranh giới, không có tranh chấp đất với các hộ xung quanh nhưng cán bộ phụ trách vẫn không công nhận và đưa diện tích đất dôi dư này vào diện đất trồng cây lâu năm. Phần diện tích đo dư ra là đất hợp pháp do điều kiện đất ở khi đó và đo đạc thủ công chưa bảo đảm chính xác nên có sai sót. Hiện tại gia đình tôi cùng các hộ dân xung quanh không có bất kỳ tranh chấp, các hộ xung quanh cũng đã được cấp lại Giấy chứng nhận vào khoảng năm 2021-2022, trong khi hàng rào xung quanh gia đình tôi đã xây dựng từ năm 2010. Tôi xin hỏi, diện tích dư ra của gia đình tôi có được công nhận là đất ở sáp nhập vào diện tích gốc của Giấy chứng nhận hay không? Cơ quan đơn vị thực hiện làm có đúng hay không khi cắt ngang phần đất của gia đình và cho rằng đây phải là đất trồng cây lâu năm bởi vì cứ đo dư ra là phải thế, quy định thế? Khi không được đơn vị đăng ký đất đai xã chấp thuận yêu cầu thì gia đình tôi phải kiến nghị, đề xuất như thế nào, với đơn vị nào?

Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 99 Nghị định số 102/2024/NĐ-CP, sử dụng đất vào mục đích kết hợp không thuộc trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất quy định tại Điều 121 Luật Đất đai. Tôi xin hỏi, vậy trường hợp thửa đất, khu đất nông nghiệp được quy hoạch là đất thương mại dịch vụ, người dân không có nhu cầu hoặc không muốn thực hiện thủ tục chuyển mục đích sang đất thương mại dịch vụ, mà lại nộp hồ sơ sử dụng đất kết hợp với mục đích thương mại dịch vụ thì giải quyết như thế nào?

Tôi có nhu cầu chuyển mục đích sử dụng 81,7 m2 đất trồng lúa sang đất ở nông thôn, đã thực hiện thủ tục trích đo. Tôi xin hỏi, thửa đất của tôi có thuộc trường hợp quy định tại khoản 5 Điều 116 Luật Đất đai hay không? Nếu không thuộc điều khoản trên thì trình tự thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất của tôi cụ thể như thế nào?